دادگاه در چه مواردی دادخواست را رد می نماید؟

مراجع قضایی در صورتی به اختلافات حقوقی میان افراد رسیدگی می نمایند که طرفین دعوا یا یکی از آن ها به وسیله ارا یه دادخواست، رسیدگی به دعوا را مطالبه کند. در بعضی موارد، ممکن است که دادخواست ارایه شده رد گردد.

دادگاه در چه مواردی دادخواست را رد می نماید؟

به گزارش، واژه دادخواست در قانون آیین دادرسی مدنی در دو معنای لغوی و اصطلاحی خود به کار رفته است. دادخواست در معنای لغوی خود، حاصل مصدر دادخواستن است و آن یعنی دادخواهی کردن، عدالت طلبیدن و تظلم. طبق ماده 48 این قانون، دادگاه زمانی مکلف به رسیدگی به دعوا می گردد که فردی در مرجع قضایی صالح به وسیله ارایه دادخواست، دادخواهی کند.

واژه دادخواست در اصطلاح حقوقی به سند و برگه ای گفته می گردد که شکل و فرم خاصی دارد و برای اِعمال حق دادخواهی مورد استفاده قرار می گیرد. به همین جهت ماده 51 قانون آیین دادرسی مدنی بیان نموده است که دادخواست باید به زبان فارسی و روی برگه های چاپی مخصوص نوشته گردد. در این نوشتار هر کجا از واژه دادخواست استفاده کنیم، مقصودمان معنای دوم، یعنی سند و برگه چاپی مخصوص است.

رد دادخواست، در قالب صدور قرار صورت می پذیرد. در موارد زیر دادخواست ارایه شده رد خواهد شد:

برای این که یک دادخواست نزد مراجع قضایی معتبر محسوب گردد، باید حاوی شرایطی باشد. در صورتی که دادخواست خواستار ناقص باشد، مدیر دفتر دادگاه باید ظرف 2 روز به خواستار اخطار بدهد که نواقص موجود را برطرف کند. خواستار برای برطرف این نواقص 10 روز فرصت دارد. اگر در این مدت نواقص موجود را برطرف نکند، مدیر دفتر دادگاه قرار رد دادخواست را صادر خواهد نمود و به این نحو دادخواست رد خواهد شد. مشخصات خوانده، خواسته خواستار و ذکر دلایل و مدارکی که نشان می دهد خواستار در دعوا حقی دارد از شرایطی است که اگر تکمیل نگردد، دادخواست رد خواهد شد. (مواد 54 تا 56 و نیز ماده 66 قانون آیین دادرسی مدنی)

یکی از حقوق پیش بینی شده برای خوانده دعوا (کسی که دعوا علیه او طرح می گردد) آن است که از دادگاه بخواهد تا از خواستاری که وی را به دادگاه فراخوانده است، تأمین اقتصادی بگیرد. این تأمین به تأمین دعوای واهی معروف است. در واقع، در این موارد خواستار مقداری پول یا هر مال دیگری را قبل از ورود به دعوا و بر اساس تشخیص دادگاه می پردازد تا اگر خوانده در دعوا پیروز شد، به عنوان خسارت به وی پرداخت گردد.

اگر خواستار از پرداخت این تأمین خودداری کند، دادگاه با صدور قرار رد دادخواست وی، از ورود به ماهیت دعوا خودداری خواهد نمود. این، در واقع راهکاری است تا از طرح دعاوی بی مورد در دادگاه ها از سوی خواستار جلوگیری گردد. (ماده 109 قانون آیین دادرسی مدنی)

ممکن است اتباع دولت های خارجی در دادگاه های داخلی طرح دعوا نمایند. در این صورت، اگر خوانده دعوا ایرانی باشد و درخواست تأمین دهد، خواستار (تبعه خارجی) باید اقتصادی را به عنوان تأمین به دادگاه بسپارد. در غیر این صورت، دادخواست او از سوی دادگاه رد خواهد شد. (ماده 147 قانون آیین دادرسی مدنی) البته در مواردی هم اتباع بیگانه از دادن این تأمین معاف می شوند که در ماده 145 ذکر شده است.

چنان که می دانیم غیبت هر یک از طرفین دعوا در دادگاه، مانع از رسیدگی به دعوای مطرح شده نیست؛ بنابراین اگر خوانده در دادگاه حاضر نگردد، ممکن است با مدارک موجود، حکمی علیه وی صادر و به وی ابلاغ گردد. اگر این حکم به خود وی ابلاغ نگردد و از محتوای حکم صادرشده هم بی اطلاع باشد، تا 20 روز مهلت دارد از حکم صادرشده واخواهی کند.

بعد از گذشت مهلت 20 روزه، وی حق واخواهی نخواهد داشت مگر اینکه عذر موجهی برای عدم اقدام خود در این 20 روز داشته باشد. در واقع، واخواهی را قانونگذار برای خوانده ای در نظر گرفته است که در جریان دادرسی شرکت نداشته، از مفاد حکم غیابی به جهت عدم ابلاغ به خود وی، بی اطلاع بوده و نسبت به رأی صادرشده اعتراض دارد. حال، اگر دادگاه تشخیص دهد که خوانده از مفاد حکم، اگر چه به خود وی ابلاغ نشده بلکه مثلاً به یکی از افراد ساکن در نزدیکی اقامتگاه وی ابلاغ شده، مطلع بوده است یا بدون داشتن عذر موجه، خارج از مهلت 20 روزه اقدام به تسلیم دادخواست نموده است، دادخواست او در مورد واخواهی را رد خواهد نمود. کسی که برای اولین بار در دادگاهی محکوم می گردد، در اغلب موارد حق اعتراض نسبت به رأی صادرشده را در دادگاه تجدیدنظر دارد. در این راستا وی باید دادخواست تجدیدنظری را به مرجع صالح تقدیم کند. دادخواست تجدید نظر نیز باید دارای شرایطی باشد که در ماده 341 به آن ها اشاره شده است. هرگاه این شرایط رعایت نشوند، مدیر دفتر دادگاه ابتدا اخطار برطرف نواقص را به تجدیدنظر خواه ابلاغ می نماید. در صورت عدم تکمیل دادخواست در مهلت مقرر، مدیر دفتر دادگاه یا خود دادگاه بسته به شرایط، قرار رد دادخواست تجدیدنظر را صادر خواهد نمود. (مواد 344 و 345 قانون آیین دادرسی مدنی)

اعتراض به رأی صادر شده از دادگاه نخستین (اولین دادگاهی که به دعوا رسیدگی می نماید) و دادگاه تجدید نظر در دیوان عالی کشور نیز با وجود شرایطی امکان پذیر است. (رجوع گردد به مواد 367 و 368 قانون آیین دادرسی مدنی) این اعتراض نیز باید در قالب دادخواست نوشته گردد که به آن دادخواست فرجامی و به این اعتراض نیز فرجام خواهی از دیوان عالی کشور گفته می گردد.

در صورتی این دادخواست در مهلت قانونی 20 روزه خود به مرجع صالح تقدیم نگردد یا نافص باشد و در مهلت 10 روزه تکمیل نگردد، به موجب قرار رد دادخواست، رد خواهد شد. (مواد 383 و 384 قانون آیین دادرسی مدنی)

اگر دادخواستی که به دادگاه ارایه شده است، رد گردد، چه خواستار به این رد دادخواست اعتراض داشته باشد و چه اعتراضی نداشته باشد، باز هم می تواند دعوای خود را با تنظیم یک دادخواست دیگر طرح کند. البته این دادخواست باید شرایط قانونی را داشته باشد. درواقع، رد دادخواست مانع طرح مجدد دعوا نیست و باعث نمی گردد که خواستار حق طرح مجدد دعوا را از دست بدهد.

اگر دادخواست به هر دلیلی رد گردد، این رد در قالب صدور قرار رد دادخواست صورت خواهد گرفت. در این صورت خواستار می تواند به رد دادخواست خود اعتراض کند. با این حال باید به این دو نکته توجه داشت:

اگر خود دادگاه دادخواست را رد نموده باشد، پرونده از دادگاه رسیدگی نماینده خارج می گردد و خواستار می تواند در مرجع بالاتر به آن اعتراض کند.

اگر مدیر دفتر دادگاه دادخواست را رد نموده باشد، در همان دادگاه قابل اعتراض خواهد بود. یعنی خواستار اگر بخواهد به آن اعتراض کند، باید به همان دادگاه مراجعه کند.

منبع:مهداد

منبع: باشگاه خبرنگاران جوان

به "دادگاه در چه مواردی دادخواست را رد می نماید؟" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "دادگاه در چه مواردی دادخواست را رد می نماید؟"

نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید